Tövbekârların Aynası

Bu kitap, 14. yüzyılda yazılmış tövbekârların aynası anlamına gelen Mir'âtü't-Tâyibîn adlı Farsça bir risalenin Türkçe çevirisi ile Farsça orijinal metnini içerir. Kitap, tövbe konusunda kaleme alınan önemli eserlerdendir. Bu eser, Türkiye Diyanet Vakfı tarafından hazırlanan İslâm Ansiklopedisi'nde “Halîmî, Lutfullah” maddesinde Lütfullah Halîmî'nin (ö. XV. yüzyıl sonları) eserleri arasında yer alsa da ona ait olmadığı, bu çalışmayı hazırlayan Adem Uzun'un bu konu üzerine yayınladığı “XIV. Yüzyıla Ait Farsça Bir Tövbe Risalesi: Mirâtü't-Tâyibîn” adlı makalede ifade edilmiştir. Bu itibarla eser, dönemin önde gelen mutasavvıflarından Emîr-i Kebîr Seyyid Ali Hemedânî'ye (ö. 786/1385) aittir. Mirâtü't-Tâyibîn, İslam dünyasında siyasi çalkantıların yaşandığı, belki de bu yüzden tasavvufî düşüncenin ve ahlak edebiyatının zirveye ulaştığı verimli bir dönem olan 14. yüzyılda, sadece tövbe konusunu kaleme alan nadide bir eserdir. Eser, insanın hata ve günahlardan arınarak Allah'a dönüş serüvenini tövbe kavramı merkezinde ele alan sistematik ve bütüncül bakış açısıyla hazırlanmıştır. Eser, tövbe hakkında kaleme alınan en dikkat çekici örneklerden biridir. Hem tarihî hem de düşünce bakımından İslâm literatüründe özel bir öneme sahiptir. Eserin diğer bir önemi de erken dönemde tövbe konusunda yazılanlardan faydalanılarak hazırlanmış olması ve sonraki dönemlerde bu alanda yapılan çalışmalara rehberlik etmiş olmasıdır. Daha da önemlisi yazarın, tövbeyi ahlaki ve sosyal açıdan ele alıp ayet, hadis ve önceki kaynaklardan istifade ederek klasik bir anlatımla hazırlayarak süslemiş olmasıdır. Eser, döneminin siyasi istikrarsızlığının ve toplumsal karmaşasının içinde şekil bulan ve manevi yönelişlere yardımcı olan bir kılavuz olma özelliğini taşır. Sadece teorik bir tövbe kavramı çerçevesinde bilgi vermekle kalmaz; aynı zamanda pratik bir manevi rehber işlevi de görür. Bu itibarla tövbe, sıradan bir pişmanlık duygusunun ötesinde, bilgi, hal ve eylem boyutları olan; nefsi terbiye eden, kalp aynasını cilalayan ve nihayetinde insanı kendi hakikatine ulaştıran köklü bir dönüşüm süreci olarak resmedilir.